Hoe zit het met...

conflictmetalen?

Tin, tantalium, wolfraam en goud – we maken er dagelijks gebruik van.

Deze metalen zitten in elektrische apparaten, van laptop tot hoorapparaat. Wat ze nog meer gemeen hebben? Het zijn conflictmetalen.

Hoezo conflict?

Hoezo conflict?

In politiek instabiele landen wordt de handel van mineralen – zoals metaalertsen – nogal eens gebruikt om gewapende conflicten te financieren of om mensenrechten te onderdrukken. Vandaar de naam conflictmineraal of -metaal.

Colombia:

Rebellengroep FARC haalde tot 20% inkomsten uit goudmijnen.

Liberia, Angola en Congo:

Burgeroorlogen in Liberia, Angola en Congo draaiden (deels) om grondstoffen zoals hout, diamanten, goud, mineralen, cacao en olie. 

Miljoenen mensen werken in de mijnbouw. 83% daarvan – meer dan 40 miljoen mensen – werkt in kleinschalige mijnen.

(Bron: OESO, pdf)

In de mijnen is vaak sprake van kinderarbeid. Mijnwerkers kunnen te maken krijgen met (seksueel) geweld, slavernij en onveilige werkomstandigheden.

Mijnbouw kan een negatieve impact hebben op het milieu door vervuiling van lucht, water en bodem. En het leidt tot de vernietiging van natuur en cultureel belangrijke plaatsen.

Wereldwijd probleem

Grote reserves van mineralen bevinden zich in zwakke of corrupte staten. Mogelijke hotspots voor geweld zijn delen van Zuid-Amerika, Azië en het Grote Merengebied in Afrika waaronder de Democratische Republiek Congo.

In Congo woeden al ruim 20 jaar conflicten waarbij meer dan 5 miljoen mensen omkwamen (Bron: Warchild). Congo exporteert veel mineralen; het land is zelfs ’s werelds grootste producent van kobalt.

En de behoefte aan metalen groeit

De vraag naar lithium en kobalt en andere metalen stijgt.
Ze worden gebruikt in bijvoorbeeld elektrische auto’s, windturbines en zonnepanelen.  

Wereldwijd wordt de voorraad kobalt op 7 miljoen ton geschat. De helft daarvan bevindt zich in Congo.

Fairphone – producent van duurzame smartphones – zegt van niet. Deze metalen zijn namelijk ook nodig voor de energietransitie. Recycling wordt daarom nóg belangrijker. Ook moet er verantwoorder gedolven worden, aangezien deze materialen nodig blijven. Mijnbouw blijft volgens Amnesty International een bron van inkomsten die mensen hard nodig hebben. Ook elektronicaproducent Philips meent dat we niet zonder deze metalen kunnen. Qua sociale en milieu-impact heeft gerecycled goud de voorkeur, maar het is duurder dan ‘nieuw’ goud. Technologische doorbraken zijn nodig om de prijs te verlagen.  

Is conflictvrije winning mogelijk?

ASN Bank verwacht van bedrijven waarin ze belegt dat zij beleid hebben om conflictgrondstoffen in hun productieketen tegen te gaan.  

Het is moeilijk te achterhalen waar een metaal vandaan komt. De keten heeft veel schakels: mijnwerkers, handelaren, smelters of raffinaderijen, producenten, transporteurs en gebruikers. 

Ter vergelijking:

• De Fairphone 3 heeft 76 leveranciers en 228 mogelijke smelters en raffinaderijen.
• Philips heeft 4.200 leveranciers; grondstoffen komen van 15.000 verschillende locaties.

Richtlijnen voor mineralen

Vanaf 1 januari 2021 geldt er Europese wetgeving voor de conflictmetalen tin, wolfraam, tantalium en goud. Zo’n 600 tot 1.000 Europese importeurs moeten dan rapporteren over de herkomst van de geïmporteerde metalen. In de VS bestaat er sinds 2010 wetgeving voor deze conflictmetalen. 

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling heeft richtlijnen voor álle mineralen uit conflict- of hoog-risicogebieden. Maar bedrijven zijn niet verplicht daar actie op te ondernemen. Verschillende organisaties hebben hier kritiek op.

Amnesty International deed onderzoek naar de slechte omstandigheden waaronder mijnwerkers – onder wie duizenden kinderen – naar kobalt graven.

Het International Institute for Sustainable Development vindt de keten voor kobalt, lithium en bauxiet niet transparant genoeg.

Fairphone maakt duurzame smartphones. Het onderzocht 38 grondstoffen uit zijn keten en stelde 8 materialen als prioriteit:

Philips, fabrikant van medische apparaten, maakt gebruik van:

Wat kun je als consument doen?

Miljoenen oude smartphones slingeren rond in Nederlandse huishoudens, met genoeg goud voor 15.000 trouwringen.

12% van de mensen gooit oude telefoons in de vuilniszak.

RECYCLEN

Door oude apparaten te recyclen, verklein je de vraag naar nieuwe mineralen. 
Dat kan zo:

 Inleverbak

Meer dan 2.000 winkels en bouwmarkten hebben inleverbakken voor kleine apparaten.

Vind de dichtstbijzijnde inleverbak op wecycle.nl.

Oud-voor-nieuw

Koop je een nieuw apparaat? Lever het oude meteen bij de winkel in.